🎯 Суралцах зорилго
- 1206 оны их хуралдайн ач холбогдлыг тайлбарлах
- Их засаг хуулийн үүргийг тодорхойлох
- Их Монгол улсын төрийн байгууллыг тайлбарлах
Их хуралдай
1206 онд Онон мөрний эхэнд болсон их хуралдайгаар Тэмүүжинд «Чингис хаан» цол өргөмжилж, Их Монгол улсыг тунхагласан. Есөн хөлт цагаан туг мандуулсан нь энэ ёслолын бэлгэ тэмдэг болсон.
Энэ нь зөвхөн нэг хүнийг хаан болгосон явдал биш. Энэ өдрөөс эхлэн олон аймаг нэг улсын иргэн болж, нэг хууль, нэг армийн бүтэц, нэг бичиг үсэгтэй болсон.
Их Монгол улсын тулгуурууд
Их засаг — улсыг барьсан хууль
«Их засаг» нь Чингис хааны тогтоосон хууль. Түүнд цэргийн сахилга, өмч хөрөнгө, гэр бүл, худалдаа, элчийн аюулгүй байдал, шашны хүлцэл зэрэг харилцаа багтаж байв.
Онцлох зүйл нь шашны хүлцэл. Бурхны шашин, лалын шашин, христос, бөө мөргөл — бүгд эрх тэгш байх зарчмыг баримталсан. Энэ нь өргөн уудам, олон ард түмэнтэй улсыг тогтвортой удирдах ухаалаг бодлого байв.
Түүхэн хүмүүс
Чингис хаан
Их Монгол улсыг үндэслэгч
1162 (ойролцоогоор) – 1227
Монгол аймгуудыг нэгтгэж Их Монгол улсыг байгуулсан, дэлхийн түүхэнд хамгийн их нөлөө үзүүлсэн удирдагчдын нэг.
Хасар
Чингис хааны дүү, нэрт мэргэн
1164 (ойролцоогоор) – 1219 (ойролцоогоор)
Чингис хааны дүү. Онц мэргэн харваач бөгөөд улс байгуулах тэмцэлд түшиг тулгуур болсон.
Зэв
Их Монгол улсын жанжин
тодорхойгүй – 1225 (ойролцоогоор)
Дайсны талд байхдаа Тэмүүжинийг сумаар онилж байсан ч дараа нь хамгийн итгэлт жанжин болсон.
Сүбээдэй
Их Монгол улсын жанжин
1176 – 1248
Монголын хамгийн авьяаслаг стратегичдын нэг. Хятадаас Европ хүртэл 20 гаруй улсын эсрэг байлдсан.
Он цагийн хэлхээс
- 1206Дундад үе🇲🇳 Монгол
Их Монгол улс байгуулагдав
Их хуралдайгаар Тэмүүжинд «Чингис хаан» цол өргөмжилж, Их Монгол улсыг тунхагласан.
- 1211Дундад үе🇲🇳 Монгол
Алтан улсын эсрэг аян дайн эхлэв
Чингис хаан Алтан (Жинь) улс руу аян дайн эхлүүлж, хот бүслэн эзлэх техникийг эзэмшсэн.
- 1227Дундад үе🇲🇳 Монгол
Чингис хаан таалал төгсөв
Тангудын аян дайны үеэр Чингис хаан таалал төгссөн. Оршуулгын газар нь өнөөг хүртэл нууц хэвээр.
🔬 Хичээлийн лаборатори
Таамагла → Турш → Шалга. Уншсанаа энд бататга.
Тоглуулах товчийг дарж, үйл явдлууд он цагийн дарааллаар хэрхэн өрнөснийг ажигла.
1206
Их Монгол улс байгуулагдав
Их хуралдайгаар Тэмүүжинд «Чингис хаан» цол өргөмжилж, Их Монгол улсыг тунхагласан.
1211
Алтан улсын эсрэг аян дайн эхлэв
1227
Чингис хаан таалал төгсөв
📌 Дүгнэлт
1206 он бол Монголын төрт ёсны шинэ эхлэл. Их засаг хууль, мянгатын систем, өртөө, бичиг үсэг зэрэг нь дараагийн зуунд Евразийг холбосон эзэнт гүрний суурь болсон.
Өөрийгөө шалгах
Хичээлийн тестийг өгч мэдлэгээ бататга.
Холбогдох тоглоом
Тоглож байж сурах нь илүү удаан санагддаг.
Дуусгаснаар ахиц болон XP-д тооцогдоно.