Үндсэн агуулга руу шилжих

Он цаг

Түүхийн он цагийн хэлхээс

Эрт үеэс өнөөг хүртэлх үйл явдлыг дарааллаар нь хараарай. Эрин үе, бүс нутгаар шүүж, хайлт хийж болно.

Эрт үе

МЭӨ 3000 – МЭ 476

12 үйл явдал

Дундад үе

476 – 1500

16 үйл явдал

Шинэ үе

1500 – 1918

8 үйл явдал

Орчин үе

1918 – өнөөг хүртэл

9 үйл явдал

45 үйл явдал олдлоо

  1. МЭӨ 10000 (ойролцоогоор)Эрт үе🌍 Дэлхий

    Неолитын хувьсгал

    Хүн төрөлхтөн ан агнуур, түүвэрлэлтээс газар тариалан, мал аж ахуй руу шилжсэн эргэлтийн үе.

  2. МЭӨ 3200 (ойролцоогоор)Эрт үе🌍 Дэлхий

    Шумерын хадмал бичиг үүсэв

    Шаварган хавтан дээр бичдэг хадмал (шаантаг) бичиг үүсч, хүн төрөлхтний бичгийн түүх эхэлсэн.

  3. МЭӨ 3100 (ойролцоогоор)Эрт үе🌍 Дэлхий

    Дээд ба Доод Египет нэгдэв

    Египетийн хойд болон өмнөд хэсэг нэгдэж, фараоны төвлөрсөн засаглал бүхий улс байгуулагдсан.

  4. МЭӨ 1750 (ойролцоогоор)Эрт үе🌍 Дэлхий

    Хаммурапийн хууль батлагдав

    Вавилоны хаан Хаммурапи 282 зүйл бүхий хуулийн эмхэтгэлийг чулуун баганад сийлж нийтэлсэн.

  5. МЭӨ 509Эрт үе🌍 Дэлхий

    Ромын Бүгд Найрамдах улс тунхаглагдав

    Ромчууд хаант засгийг халж, сенат ба сонгуультай бүгд найрамдах засаглалыг тогтоосон.

  6. МЭӨ 508Эрт үе🌍 Дэлхий

    Афинд ардчилал тогтов

    Клейсфений шинэчлэлээр Афины иргэд ардын хуралд шууд оролцох ардчилсан тогтолцоо бүрдсэн.

  7. МЭӨ 221Эрт үе🌍 Дэлхий

    Цинь улс Хятадыг нэгтгэв

    Цинь Ши Хуанди дайтаж байсан улсуудыг нэгтгэж, төвлөрсөн эзэнт гүрэн байгуулсан.

  8. МЭӨ 209Эрт үе🇲🇳 Монгол

    Хүннү гүрэн хүчирхэгжив

    Модун шаньюй хаан ширээнд суусны дараа Хүннү нь Төв Азийн хамгийн хүчирхэг нүүдэлчдийн гүрэн болсон.

  9. МЭӨ 130 (ойролцоогоор)Эрт үе🌍 Дэлхий

    Торгоны зам нээгдэв

    Хань улсын элч Жан Цяны аяллын дараа Хятад, Төв Ази, Ойрхи Дорнод, Европыг холбосон худалдааны зам идэвхжсэн.

  10. МЭӨ 27Эрт үе🌍 Дэлхий

    Ромын эзэнт гүрэн байгуулагдав

    Октавиан Август анхны эзэн хаан болж, Ром бүгд найрамдахаас эзэнт гүрэн болон шилжсэн.

  11. 93Эрт үе🇲🇳 Монгол

    Сяньби улс Хүннүг сольв

    Хүннү сулран задарч, Сяньби аймаг Монгол нутгийн зонхилох хүчин болсон.

  12. 476Эрт үе🌍 Дэлхий

    Баруун Ромын эзэнт гүрэн мөхөв

    Германы удирдагч Одоакр сүүлчийн эзэн хааныг огцруулж, Баруун Ром төрийн хувьд оршин байхаа больсон.

  13. 552Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Түрэгийн хаант улс байгуулагдав

    Бумын хаан Жужаныг ялж, Алтайгаас Хар тэнгис хүртэл үргэлжилсэн Түрэгийн хаант улсыг байгуулсан.

  14. 744Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Уйгурын хаант улс байгуулагдав

    Уйгурчууд Түрэгийн хаант улсыг халж, Орхоны хөндийд Хар балгас нийслэлтэй улсаа байгуулсан.

  15. 840Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Уйгурын улс мөхөв

    Хиргисүүд Уйгурын нийслэлийг эзэлж, Уйгурчууд өмнө зүг нүүдэллэсэн.

  16. 907Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Кидан (Ляо) улс байгуулагдав

    Кидан аймгууд Абаожигийн удирдлагад нэгдэж, нүүдэлчин болон суурин ард түмнийг хамтад нь захирсан улс байгуулсан.

  17. 1206Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Их Монгол улс байгуулагдав

    Их хуралдайгаар Тэмүүжинд «Чингис хаан» цол өргөмжилж, Их Монгол улсыг тунхагласан.

  18. 1211Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Алтан улсын эсрэг аян дайн эхлэв

    Чингис хаан Алтан (Жинь) улс руу аян дайн эхлүүлж, хот бүслэн эзлэх техникийг эзэмшсэн.

  19. 1227Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Чингис хаан таалал төгсөв

    Тангудын аян дайны үеэр Чингис хаан таалал төгссөн. Оршуулгын газар нь өнөөг хүртэл нууц хэвээр.

  20. 1229Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Өгөөдэй хаан ширээнд заларав

    Их хуралдайгаар Чингис хааны гурав дахь хүү Өгөөдэй хаан ширээнд заларсан.

  21. 1235Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Хархорум хотыг байгуулав

    Өгөөдэй хаан Их Монгол улсын нийслэл Хархорум хотыг барьж эхэлсэн.

  22. 1241Дундад үе🌍 Дэлхий

    Европ дахь аян дайн ба Легницийн тулалдаан

    Бат хаан, Сүбээдэй нарын удирдсан цэрэг Легниц болон Мохийн тулалдаанд ялалт байгуулсан.

  23. 1246Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Гүюг хаан ширээнд заларав

    Өгөөдэй хааны хүү Гүюг хаан ширээнд суусан. Пап ламын элч Плано Карпини ёслолд оролцсон.

  24. 1251Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Мөнх хаан ширээнд заларав

    Хаан ширээ Толуйн удамд шилжиж, Мөнх хаан төрийн шинэчлэл, тооллого явуулсан.

  25. 1260Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Хубилай хаан ширээнд заларав

    Хубилай хаан ширээнд суусан нь эзэнт гүрний дотоод хагарлыг гүнзгийрүүлсэн.

  26. 1271Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Юань улс тунхаглагдав

    Хубилай хаан улсын нэрийг «Их Юань» болгож, нийслэлээ Ханбалик руу шилжүүлсэн.

  27. 1368Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Юань улс мөхөв

    Мин улсын цэрэг Ханбаликийг эзэлж, монголын хаад хойд зүг нутаг буцсан (Хойд Юань).

  28. 1479 (ойролцоогоор)Дундад үе🇲🇳 Монгол

    Мандухай хатан Батмөнхийг хаан ширээнд өргөмжлөв

    Мандухай сэцэн хатан долоон настай Батмөнхийг Даян хаан цолоор өргөмжилж, дараа нь монгол түмнийг дахин нэгтгэсэн.

  29. 1578Шинэ үе🇲🇳 Монгол

    «Далай лам» цол өргөмжлөв

    Түмэдийн Алтан хан Содномжамцад «Далай лам» цол өргөмжилсөн.

  30. 1586Шинэ үе🇲🇳 Монгол

    Эрдэнэ зуу хийд байгуулагдав

    Абтай сайн хан Монголын анхны том бурхны шашны сүм хийдийг байгуулсан.

  31. 1691Шинэ үе🇲🇳 Монгол

    Долноорын чуулган

    Халхын ноёд Манжийн Чин улсад дагаар орохоор шийдсэн чуулган болсон.

  32. 1755–1758Шинэ үе🇲🇳 Монгол

    Зүүнгарын хаант улс мөхөв

    Чин улс Зүүнгарын хаант улсыг эзэлж, монгол угсаатны сүүлчийн бие даасан том улс мөхсөн.

  33. 1789Шинэ үе🌍 Дэлхий

    Францын хувьсгал

    Хаант засаглалын эсрэг хувьсгал гарч, «Эрх чөлөө, тэгш байдал, ахан дүүгийн ёс» уриа дэлхий дахинд тархсан.

  34. 1911Шинэ үе🇲🇳 Монгол

    Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал

    Монголчууд Чин улсаас тусгаар тогтнолоо зарлаж, VIII Богд Жавзандамбыг хаан ширээнд өргөмжилсөн.

  35. 1914Шинэ үе🌍 Дэлхий

    Дэлхийн нэгдүгээр дайн эхлэв

    Австри-Унгарын хунтайжийг хөнөөсний дараа Европын томоохон гүрнүүд дайнд татагдан оржээ.

  36. 1917Шинэ үе🌍 Дэлхий

    Оросын хувьсгал

    Хоёрдугаар сар болон аравдугаар сарын хувьсгалаар хаант засаг унаж, большевикууд засгийн эрхийг авсан.

  37. 1921Орчин үе🇲🇳 Монгол

    Ардын хувьсгал ялав

    Долдугаар сарын 11-нд Ардын засгийн газар байгуулагдаж, Монгол улс гадаадын хараат байдлаас гарах эхлэл тавигдсан.

  38. 1924Орчин үе🇲🇳 Монгол

    БНМАУ тунхаглагдав

    VIII Богд таалал төгссөний дараа Улсын анхдугаар их хурлаар Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсыг тунхаглаж, анхны Үндсэн хуулийг баталсан.

  39. 1937–1939Орчин үе🇲🇳 Монгол

    Их хэлмэгдүүлэлт

    Улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн үеэр олон мянган лам, сэхээтэн, төр, цэргийн зүтгэлтэн хилс хэрэгт хэлмэгдсэн.

  40. 1939Орчин үе🇲🇳 Монгол

    Халхын голын дайн

    Монгол-Зөвлөлтийн цэрэг Японы Квантуны армийг Халхын голын дайнд ялсан.

  41. 1939Орчин үе🌍 Дэлхий

    Дэлхийн хоёрдугаар дайн эхлэв

    Герман Польш руу довтолсноор хүн төрөлхтний түүхэн дэх хамгийн сүйрэлтэй дайн эхэлсэн.

  42. 1945Орчин үе🇲🇳 Монгол

    Тусгаар тогтнолын бүх ард түмний санал асуулга

    Аравдугаар сарын 20-нд болсон плебисцитэд оролцогчид тусгаар тогтнолыг бүрэн дэмжсэн.

  43. 1961Орчин үе🇲🇳 Монгол

    Монгол улс НҮБ-д элсэв

    Аравдугаар сарын 27-нд Монгол улс Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын гишүүн болсон.

  44. 1990Орчин үе🇲🇳 Монгол

    Ардчилсан хувьсгал

    Энх тайвнаар өрнөсөн жагсаал, өлсгөлөнгийн үр дүнд нэг намын тогтолцоо унаж, олон намын анхны сонгууль болсон.

  45. 1992Орчин үе🇲🇳 Монгол

    Шинэ Үндсэн хууль батлагдав

    Нэгдүгээр сарын 13-нд батлагдсан Үндсэн хуулиар улсын нэр «Монгол Улс» болж, хүний эрх, олон намын тогтолцоо, зах зээлийн эдийн засаг хуульчлагдсан.