🎯 Суралцах зорилго
- XII зууны монгол аймгуудыг нэрлэх
- Тэмүүжиний нэгдэл байгуулах арга барилыг тайлбарлах
- Нэгдлийн шалтгааныг олон талаас нь дүгнэх
Хуваагдсан хээр тал
XII зуунд Монгол нутагт Хэрэйд, Найман, Мэргид, Татар, Хамаг Монгол зэрэг олон аймаг байсан ба тэд бэлчээр, мал, олзны төлөө байнга тэмцэлдэж байв.
Энэ байдалд гадаад хүчин зүйл ч нөлөөлсөн. Хойд Хятадын Алтан (Жинь) улс нүүдэлчдийг хооронд нь хагалан бутаргах бодлого явуулж, нэг аймгийг нөгөөгийн эсрэг дэмждэг байв.
Тэмүүжиний зам
Тэмүүжиний аав Есүхэй баатрыг татарууд хордуулсны дараа гэр бүл нь аймгаасаа хаягдаж, эх Өэлүн хүүхдүүдээ ганцаараа өсгөсөн. Энэ хүнд бага нас нь түүнд итгэлцэл, үнэнч байдлыг юунаас ч дээгүүр тавих зарчмыг төлөвшүүлсэн гэж үздэг.
Тэрээр анд Жамуха, өршөөгч эцэг Тоорил хан (Ван хан) нартай холбоо тогтоож, дараа нь тэдэнтэй ч тэмцэлдэж, эцэст нь бүх томоохон аймгийг нэгтгэсэн.
Яагаад Тэмүүжин ялсан бэ?
- 1
Гавьяагаар шагнах
Удам угсаа биш, чадвар, үнэнч байдлаар албан тушаал өгсөн.
- 2
Аймгийг задлах
Ялсан аймгаа устгахын оронд мянгатад тараан оруулж, хуучин холбоог сарниулсан.
- 3
Хатуу сахилга
Дайны үеэр олзыг дур мэдэн авахыг хориглож, тулааны сахилгыг чангатгасан.
- 4
Хишигтэн
Ноёдын хүүхдээс бүрдсэн хамгаалалт нь үнэнч бөгөөд сургалтын систем ч байсан.
Эх сурвалж
Монголын нууц товчоо
Бичгийн эх сурвалж1240 (ойролцоогоор)Тэмүүжиний бага нас, аав нь хордуулагдсан, ээж Өэлүн эх хүүхдүүдээ ганцаараа өсгөсөн зэрэг үйл явдлыг дэлгэрэнгүй өгүүлдэг. Зохиогч нь тодорхойгүй боловч ордны хүрээний хүн байсан гэж үздэг.
❓ Энэ эх сурвалж Чингис хааныг зөвхөн магтан дуулж байна уу, эсвэл сул талыг нь ч бичсэн үү? Яагаад ийм байж болох вэ?
«Нууц товчоо» нь ордны дотоод хэрэглээний зохиол байсан тул бусад магтаал зохиолоос ялгаатай нь бэрхшээл, алдаа, гэр бүлийн зөрчлийг ч дурддаг. Гэхдээ энэ нь алтан ургийн эрх мэдлийг зөвтгөх зорилготой байсныг санах хэрэгтэй — эх сурвалж бүр өөрийн өнцөгтэй.
🔬 Хичээлийн лаборатори
Таамагла → Турш → Шалга. Уншсанаа энд бататга.
Асуулт 1 / 3
Их Монгол улс хэдэн онд байгуулагдсан бэ?
📌 Дүгнэлт
Тэмүүжин зөвхөн дайнд ялаад зогсоогүй — хуучин аймгийн бүтцийг задалж, чадварт суурилсан шинэ зохион байгуулалт бий болгосон. Энэ нь 1206 оны нэгдлийн үндэс болсон.
Өөрийгөө шалгах
Хичээлийн тестийг өгч мэдлэгээ бататга.
Холбогдох тоглоом
Тоглож байж сурах нь илүү удаан санагддаг.
Дуусгаснаар ахиц болон XP-д тооцогдоно.