🎯 Суралцах зорилго
- Эзэнт гүрний хил хязгаарыг тодорхойлох
- «Монголын энх тайван» гэдгийг тайлбарлах
- Эзэнт гүрний эерэг ба сөрөг үр дагаврыг харьцуулах
Хэр том байсан бэ?
Монголын эзэнт гүрэн оргил үедээ Солонгосын хойгоос Дунай мөрөн, Сибирээс Энэтхэгийн хойд хэсэг хүртэл үргэлжилсэн. Түүхэнд залгаа нутаг дэвсгэрээрээ хамгийн том эзэнт гүрэн байсан гэж үздэг.
Гэвч «том» гэдэг нь зөвхөн газар нутаг биш. Энэ гүрэн олон арван хэл, шашин, соёлтой ард түмнийг нэг улс төрийн тогтолцоонд оруулсан.
«Монголын энх тайван»
Эзэнт гүрний нэгдсэн хууль, өртөө, аюулгүй зам нь Евразийн худалдааг урьд өмнө байгаагүй хэмжээнд идэвхжүүлсэн. Үүнийг түүхчид «Pax Mongolica» — Монголын энх тайван гэж нэрлэдэг.
Энэ үед:• Худалдаачид Хятадаас Европ хүртэл харьцангуй аюулгүй явж чаддаг болсон• Технологи (цаас, хэвлэл, дарь, луужин) баруун тийш тархсан• Одон орон, анагаах ухааны мэдлэг солилцогдсон• Марко Поло зэрэг аялагчид Дорнодыг нээсэн
Хоёр талт үр дагавар
Эерэг үр дагавар
- Евразийн худалдаа сэргэсэн
- Технологи, мэдлэг тархсан
- Шашны хүлцлийн бодлого
- Дипломат харилцаа өргөжсөн
- Мэдээлэл дамжуулах сүлжээ бий болсон
Сөрөг үр дагавар
- Аян дайны үеийн их хэмжээний хүний хохирол
- Хот суурин сүйдсэн
- Эсэргүүцсэн хотыг хатуу шийтгэдэг байсан
- Тахал өвчин худалдааны замаар тархсан
- Эзлэгдсэн ард түмний хүнд татвар
Эзэнт гүрний гол төвүүд
Монголын эзэнт гүрэн (XIII зуун)
Тэмдэглэгээ дээр дарж дэлгэрэнгүй мэдээллийг үзнэ үү.
Тэмдэглэгээ дээр дарж дэлгэрэнгүй мэдээллийг үзнэ үү. Энэ бол схемчилсэн зураг.
Эх сурвалж
Рашид ад-Дин «Судрын чуулган»
Бичгийн эх сурвалж1307Персийн түүхч, эмч Рашид ад-Дин монголын хаадын угийн бичиг, аян дайн, засаг захиргааны талаар дэлгэрэнгүй бичсэн.
❓ Монголчуудын түүхийг персийн түүхч бичсэн нь ямар давуу ба сул талтай вэ?
Давуу тал: тэрээр ил хаадын ордонд ажиллаж, монгол эх сурвалж, аман мэдээг ашиглаж чадсан. Сул тал: харь соёлын хүн учир зарим ойлголтыг өөрийн үзэл, шашны өнцгөөр тайлбарласан байх магадлалтай.
Марко Пологийн аяллын тэмдэглэл
Бичгийн эх сурвалж1298 (ойролцоогоор)Хубилай хааны ордон, цаасан мөнгө, өртөөний тогтолцоо, Ханбалик хотын баялгийг гайхан бичсэн.
❓ Марко Полог зарим түүхч эргэлздэг. Эх сурвалжийн үнэн зөвийг хэрхэн шалгах вэ?
Бусад бие даасан эх сурвалжтай тулгах (хятад, перс сурвалж), археологийн олдвортой харьцуулах, зохиогчийн зорилго, уншигчаа тооцох — эдгээр нь эх сурвалж шүүмжлэлийн үндсэн арга.
🔬 Хичээлийн лаборатори
Таамагла → Турш → Шалга. Уншсанаа энд бататга.
Асуулт 1 / 3
1241 оны Европ дахь аян дайныг хэн удирдаж байсан бэ?
📌 Дүгнэлт
Монголын эзэнт гүрэн Евразийг холбож, дэлхийн түүхийн хөгжлийг өөрчилсөн. Түүний өвийг үнэлэхдээ худалдаа, мэдлэгийн солилцоо болон дайны хохирол хоёуланг нь харах хэрэгтэй.
Өөрийгөө шалгах
Хичээлийн тестийг өгч мэдлэгээ бататга.
Холбогдох тоглоом
Тоглож байж сурах нь илүү удаан санагддаг.
Дуусгаснаар ахиц болон XP-д тооцогдоно.