🎯 Суралцах зорилго
- Гурван том ханлигийг байршлаар нь нэрлэх
- Ханлигуудын соёлын уусалтыг тайлбарлах
- Эзэнт гүрэн задарсан шалтгааныг дүгнэх
Яагаад задарсан бэ?
Эзэнт гүрэн задрахад хэд хэдэн шалтгаан нөлөөлсөн:
• Хэт өргөн уудам нутгийг нэг төвөөс удирдах бэрхшээл• Хаан ширээний төлөөх удам угсааны тэмцэл• Эзэлсэн газрын соёл, шашинд уусах үйл явц• Эдийн засгийн ашиг сонирхлын зөрүү
Эдгээрийн улмаас Мөнх хааны дараа эзэнт гүрэн бодит байдал дээр бие даасан хэсгүүдэд хуваагдсан.
Гурван том ханлиг
- 1
Алтан ордны улс
Зүчийн удам. Волга мөрний хөндий, Оросын ноёдын газар. Нийслэл Сарай. Хожим лалын шашинд орсон.
- 2
Цагадайн улс
Цагадайн удам. Төв Ази, Мавераннахр. Нүүдлийн уламжлалаа удаан хадгалсан.
- 3
Ил хаант улс
Хүлэгүгийн удам. Перс, Ойрхи Дорнод. Рашид ад-Дин энд «Судрын чуулган»-г бичсэн.
Соёлын уусалт
Ханлигуудын хувь заяа нэг чиг хандлагыг харуулдаг: цөөн тооны байлдан дагуулагчид олон тооны нутгийн иргэдийн соёлд аажим уусдаг.
Алтан ордон, Ил хаант улс лалын шашинд орж, орон нутгийн хэл, зан заншлыг хүлээн авсан. Энэ нь удирдах давхарга нутгийн нийгэмтэй ойртоход тусалсан ч, монгол өвөрмөц шинжийг бууруулсан.
Эх сурвалж
Рашид ад-Дин «Судрын чуулган»
Бичгийн эх сурвалж1307Персийн түүхч, эмч Рашид ад-Дин монголын хаадын угийн бичиг, аян дайн, засаг захиргааны талаар дэлгэрэнгүй бичсэн.
❓ Монголчуудын түүхийг персийн түүхч бичсэн нь ямар давуу ба сул талтай вэ?
Давуу тал: тэрээр ил хаадын ордонд ажиллаж, монгол эх сурвалж, аман мэдээг ашиглаж чадсан. Сул тал: харь соёлын хүн учир зарим ойлголтыг өөрийн үзэл, шашны өнцгөөр тайлбарласан байх магадлалтай.
🔬 Хичээлийн лаборатори
Таамагла → Турш → Шалга. Уншсанаа энд бататга.
Асуулт 1 / 1
Монголын эзэнт гүрэн задарсан гол шалтгаан аль нь БИШ вэ?
📌 Дүгнэлт
Ханлигууд нь Монголын эзэнт гүрний өвийг өөр өөр бүс нутагт үргэлжлүүлсэн. Тэдний түүх нь байлдан дагуулагч ба эзлэгдсэн соёлын харилцан нөлөөг судлах сонирхолтой жишээ юм.
Өөрийгөө шалгах
Хичээлийн тестийг өгч мэдлэгээ бататга.
Холбогдох тоглоом
Тоглож байж сурах нь илүү удаан санагддаг.
Дуусгаснаар ахиц болон XP-д тооцогдоно.