8-Р АНГИ
Эзэнт гүрний дараах үе
Юань улс, монголын ханлигууд, тэдгээрийн задрал, зэрэгцээд Европын Сэргэн мандалт, газар нутгийн нээлт, шинжлэх ухааны хувьсгалыг харьцуулан судална.
Хичээлүүд (26)
Ерөнхий боловсролын сурах бичгийн бүлгийн дагуу.
XV–XVIII зууны Монгол улс
Монгол улс нэгдмэл хүчирхэг байдлаа алдав
1368 онд Монголын улс төрийн төв эх нутагтаа шилжсэнээр Бага хаадын үе эхэлсэн. Энэ үед Монгол улс төрийн тогтворгүй байдал, Ойрад ба Зүүн Монголын зөрчилтэй тулгарчээ.
Нэгдмэл хүчирхэг байдлаа сэргээхийн төлөө тэмцэл
Монгол улс нэгдмэл хүчирхэг байдлаа алдав
Монголын нэгдмэл байдлыг сэргээхийн төлөө Эсэн тайш, Батмөнх Даян хаан, Мандухай сэцэн хатан, Түмэн засагт хаан зэрэг түүхэн хүмүүс тэмцэж байв.
Монгол улс XVII–XVIII зууны дунд үе
Монгол улс нэгдмэл хүчирхэг байдлаа алдав
XVII–XVIII зууны үед Монгол улс Халх, Өвөр Монгол, Ойрад зэрэг харьцангуй бие даасан хэсгүүдэд хуваагдсан. Зүүнгарын хаант улс энэ үед хүчирхэгжжээ.
XV–XVIII зууны үеийн Монгол улсын гадаад орчин
Монгол улс нэгдмэл хүчирхэг байдлаа алдав
Монгол улс Мин, Манж, Төвд, Хаант Орос зэрэг хүчирхэг хөрш улсуудтай харилцаж байв. Манж улс хүчирхэгжин Монголын улс төрийн орчинд улам их нөлөө үзүүлсэн.
Монгол улс тусгаар тогтнолоо алдав
Монгол улс нэгдмэл хүчирхэг байдлаа алдав
Монголын хэсгүүд Манжийн эрхшээлд дараалан орсон. Өвөр Монгол 1618–1636, Халх Монгол 1691, Зүүнгар 1755 онд Манжийн эрхшээлд орсон.
XV–XVIII зууны үеийн монголчуудын амьдрал, соёл
Монгол улс нэгдмэл хүчирхэг байдлаа алдав
Энэ үед монголчуудын гэр ахуй, бичиг соёл, түүхийн зохиол, уран зохиол, дүрслэх урлаг хөгжсөн. Соёмбо болон Тод үсэг зэрэг бичгийн соёлын чухал бүтээл бий болсон.
Газарзүйн их нээлт, колоничлолын эхлэл
Дэлхийн түүхийн шинэ үе эхэллээ
Европын худалдаа хөгжиж, далайн шинэ зам эрэлхийлсэнтэй холбоотойгоор Газарзүйн их нээлтүүд өрнөв. Колумб, Васко да Гама, Магеллан зэрэг аялагчдын аялал дэлхийн түүхэнд том өөрчлөлт авчирсан.
Шашны шинэтгэл
Дэлхийн түүхийн шинэ үе эхэллээ
XVI зуунд Католик сүмийн үйл ажиллагааг шүүмжилсэн Реформацын хөдөлгөөн өрнөв. Мартин Лютер, Жан Кальвин нар энэ хөдөлгөөний гол төлөөлөгчид байв.
Сэргэн мандалт ба хүмүүнлэгийн үзэл
Дэлхийн түүхийн шинэ үе эхэллээ
Сэргэн мандалт нь эртний Грек, Ромын соёлыг сэргээж, урлаг, шинжлэх ухаан, хүний оюун ухааныг чухалчилсан шинэ үзэл санааг дэлгэрүүлсэн.
Соён гэгээрлийн хөдөлгөөн
Дэлхийн түүхийн шинэ үе эхэллээ
XVIII зууны Европт оюун ухаан, эрх чөлөө, хүний эрх, төрийн зохион байгуулалтын талаар шинэ үзэл санаа дэлгэрсэн. Локк, Монтескье, Руссо зэрэг сэтгэгчид чухал нөлөө үзүүлжээ.
Капитализмын үүсэл, шинж онцлог
Дэлхийн түүхийн шинэ үе эхэллээ
Капитализм нь хувийн өмч, ашиг олох зорилго, хөлсний хөдөлмөрт тулгуурласан эдийн засгийн тогтолцоо юм. Мануфактур нь үйлдвэрлэлийн шинэ хэлбэр болон хөгжсөн.
XV–XVIII зууны үеийн өрнө дахин
Дэлхийн түүхийн шинэ үе эхэллээ
Өрнө дахинд Франц, Англи, Орос зэрэг улсад төр, нийгэм, эдийн засгийн томоохон өөрчлөлтүүд гарчээ.
XV–XVIII зууны үеийн дорно дахин
Дэлхийн түүхийн шинэ үе эхэллээ
Дорно дахинд Мин, Чин, Япон, Чусон, Моголын эзэнт улс зэрэг томоохон улс орнууд оршин тогтнож байв.
Монголчууд эрх чөлөө, тусгаар тогтнолынхоо төлөө тэмцсэн нь
XVIII–XX зууны эхэн үеийн Монгол
Манжийн эрхшээлийн үед Монголчууд тусгаар тогтнол, эрх чөлөөгөө хамгаалахын төлөө олон удаагийн тэмцэл хийсэн. Амарсанаа, Чингүнжав нарын 1755–1758 оны тэмцэл онцгой байр суурь эзэлдэг.
Манж Чин улсын Монголыг захирсан бодлого
XVIII–XX зууны эхэн үеийн Монгол
Манж Чин улс Монголыг захиргааны байгууллага, хууль цааз, алба гувчуур, худалдаа мөнгө хүүллийн бодлогоор захирч байв.
Монголд бурхны шашин өргөн дэлгэрсэн нь
XVIII–XX зууны эхэн үеийн Монгол
XVI зуунаас Монголд бурхны шашин өргөн дэлгэрч, хийд, хүрээ олширсон. Эрдэнэ зуу болон Амарбаясгалант зэрэг хийдүүд байгуулагдсан.
XVIII–XX зууны эхэн үеийн монголчуудын амьдрал
XVIII–XX зууны эхэн үеийн Монгол
Манжийн эрхшээлийн үеийн Монголчуудын амьдралд мал аж ахуй, цэргийн алба, хийдээр дамжих боловсрол зэрэг онцлог байв.
XVIII–XX зууны эхэн үеийн Монголын соёл
XVIII–XX зууны эхэн үеийн Монгол
Монголын соёлын хөгжилд гэрийн, шашны, албаны сургуулиуд, түүхийн зохиол, уран зохиол, дүрслэх урлаг, биет болон биет бус өв чухал байр суурь эзэлжээ.
Монголын талаарх Манж Чин гүрний бодлого өөрчлөгдөв
XVIII–XX зууны эхэн үеийн Монгол
XIX зууны сүүлээс Манж Чин улс Монголд Шинэ засгийн бодлого явуулж, Монголыг илүү хүчтэй захирах, колоничлох чиглэлд бодлогоо өөрчилсөн. Энэ нь 1911 оны тусгаар тогтнолын хувьсгалын урьдач нөхцөл болсон.
Аж үйлдвэрийн хувьсгал
XVIII–XX зууны эхэн үеийн дэлхий дахин
XVIII зууны дунд үеэс Англид аж үйлдвэрийн хувьсгал эхэлж, үйлдвэрлэлд машин техник, уурын хөдөлгүүр, шинэ тээврийн хэрэгсэл өргөн нэвтэрсэн.
Шинжлэх ухааны ололт, нээлтүүд
XVIII–XX зууны эхэн үеийн дэлхий дахин
XVIII–XX зууны эхэн үед шинжлэх ухаан, техник эрчимтэй хөгжиж, хувьсал, цахилгаан, холбоо, нисэх онгоц зэрэг олон шинэ нээлт бий болсон.
Хувьсгал ба шинэ улс гүрнүүд
XVIII–XX зууны эхэн үеийн дэлхий дахин
XVIII–XIX зуунд Америк, Франц болон Латин Америкт тусгаар тогтнол, эрх чөлөөний төлөө хувьсгал, хөдөлгөөнүүд өрнөж шинэ улс гүрнүүд бий болсон.
Наполеон Бонапарт ба Францын эзэнт гүрэн
XVIII–XX зууны эхэн үеийн дэлхий дахин
Наполеон Бонапарт 1799 онд засгийн эрхийг авч, 1804 онд эзэн хаан болсон. Европт ноёрхохыг оролдсон боловч Оросын аян дайн болон Ватерлоогийн тулалдааны дараа ялагдсан.
XVIII–XX зууны эхэн үеийн дорно дахин
XVIII–XX зууны эхэн үеийн дэлхий дахин
Дорно дахинд Чин улс, Япон, Энэтхэгийн Моголын эзэнт улс, Османы эзэнт улс зэрэг улс орнууд өөрчлөлт, шинэчлэл, задралын үйл явцыг туулсан.
Эзэнт гүрнүүдийн дорно дахиныг колоничлох бодлого
XVIII–XX зууны эхэн үеийн дэлхий дахин
XIX зууны дунд үеэс империализм хүчтэй хөгжиж, Европын эзэнт гүрнүүд Ази, Африк зэрэг бүс нутгийг колоничлох өрсөлдөөнд орсон.
Өрнө ба дорно дахины улс орнуудын амьдрал, соёл
XVIII–XX зууны эхэн үеийн дэлхий дахин
Аж үйлдвэрийн хувьсгал, хотжилт, тээвэр холбоо, урлаг соёлын хөгжил XIX зууны нийгмийн амьдралыг өөрчилсөн. Үүний зэрэгцээ хотын ядуурал, хөдөлмөрийн хүнд нөхцөл зэрэг асуудал гарч байв.
Гүнзгийрүүлсэн нэмэлт хичээл (7)
Инфографик, газрын зураг, он цагийн хэлхээс, эх сурвалж бүхий сэдэвчилсэн хичээлүүд. Заавал биш ч гүнзгий ойлгоход тустай.
Юань улс
Хубилай хаан ба шинэ нийслэл
Хубилай хааны шинэчлэл, Юань улсын байгуулалт, засаг захиргаа, соёл болон нийгмийн давхаргын тогтолцоог судална.
Монголын ханлигууд
Алтан ордон, Цагадай, Ил хаант улс
Монголын эзэнт гүрэн задарч үүссэн ханлигууд, тэдгээрийн онцлог, соёлын уусалт болон уналтыг судална.
Юань улсын мөхөл ба Хойд Юань
Хуваагдлын хоёр зуун
Юань улс мөхсөн шалтгаан, монголчууд хойш нүүсэн нь, Хойд Юаны үеийн дотоод тэмцлийг судална.
Мандухай хатан ба Даян хаан
Монголыг дахин нэгтгэсэн нь
Мандухай сэцэн хатны үйл хэрэг, Батмөнх Даян хааны нэгдэл, зургаан түмний зохион байгуулалтыг судална.
Европын Сэргэн мандалт
Хүнийг төвд тавьсан эргэлт
Сэргэн мандалтын үүсэл, хүмүүнлэг үзэл, урлаг, хэвлэлийн машины нөлөөг судална.
Газар нутгийн нээлт
Далайн замууд ба дэлхийн өөрчлөлт
Их газар нутгийн нээлтийн шалтгаан, гол аяллууд болон түүний дэлхий дахинд үзүүлсэн үр дагаврыг судална.
Дүгнэлт: Хоёр ертөнцийн замнал
Жилийн эцсийн давтлага
Монголын эзэнт гүрний дараах үе болон Европын өсөлтийг зэрэгцүүлэн дүгнэнэ.