🎯 Суралцах зорилго
- Хүннү гүрэн байгуулагдсан он, нөхцөлийг хэлэх
- Модун шаньюйн цэрэг-засаг захиргааны шинэчлэлийг тайлбарлах
- Хүннүгийн түүхэн ач холбогдлыг үнэлэх
Хүннү хэрхэн хүчирхэгжсэн бэ?
МЭӨ III зууны эцэст Монгол нутагт олон нүүдэлчин аймаг байсан ба тэд хоорондоо тэмцэлдэж байв. Өмнөд хөрш Цинь улс хүчирхэгжиж, Цагаан хэрмээ барьж, нүүдэлчдийг хойш түлхэж байсан нь нэгдэх шаардлагыг улам нэмэгдүүлсэн.
МЭӨ 209 онд Модун шаньюй хаан ширээнд суусны дараа Хүннү хурдацтай хүчирхэгжсэн. Тэрээр эргэн тойрны Зүүн Ху, Юэчжи зэрэг аймгуудыг эрхшээлдээ оруулж, Төв Азийн хамгийн том хүч болсон.
Модун шаньюйн шинэчлэл
Хань улстай харилцаа
Хүннү, Хань хоёр удаан хугацаанд дайн ба энхийн харилцааг ээлжлүүлж байв. Хань улс эхэн үедээ Хүннүтэй «хэ цинь» хэмээх гэрлэлтийн гэрээ байгуулж, гүнж өгч, торго, будаа зэрэг бэлэг илгээж байсан.
Энэ нь Хүннү тухайн үедээ Хань улстай тэгш, зарим үед давуу байдалтай харилцаж байсныг харуулдаг. Хожим Хань улс хүчирхэгжихэд харилцаа өөрчлөгдөж, удаан үргэлжилсэн дайн болсон.
Түүхэн хүн
Он цагийн хэлхээс
- МЭӨ 221Эрт үе🌍 Дэлхий
Цинь улс Хятадыг нэгтгэв
Цинь Ши Хуанди дайтаж байсан улсуудыг нэгтгэж, төвлөрсөн эзэнт гүрэн байгуулсан.
- МЭӨ 209Эрт үе🇲🇳 Монгол
Хүннү гүрэн хүчирхэгжив
Модун шаньюй хаан ширээнд суусны дараа Хүннү нь Төв Азийн хамгийн хүчирхэг нүүдэлчдийн гүрэн болсон.
- МЭӨ 130 (ойролцоогоор)Эрт үе🌍 Дэлхий
Торгоны зам нээгдэв
Хань улсын элч Жан Цяны аяллын дараа Хятад, Төв Ази, Ойрхи Дорнод, Европыг холбосон худалдааны зам идэвхжсэн.
- 93Эрт үе🇲🇳 Монгол
Сяньби улс Хүннүг сольв
Хүннү сулран задарч, Сяньби аймаг Монгол нутгийн зонхилох хүчин болсон.
Хүннүгийн өв
Хүннү нь Монгол нутагт байгуулагдсан анхны төрт улс гэж үздэг. Тэдний үлдээсэн өв:
• Аравтын цэрэг-засаг захиргааны систем• Нүүдэлчдийн улс төрийн нэгдлийн загвар• Ноён уулын булш зэрэг археологийн баялаг дурсгал• Торгоны замын худалдаанд оролцсон түүх
Хүннү сулран задарсны дараа Сяньби, Жужан, Түрэг гэх мэт улсууд ээлж дараалан үүссэн. Энэ бол нүүдэлчдийн түүхэн жам байв.
🔬 Хичээлийн лаборатори
Таамагла → Турш → Шалга. Уншсанаа энд бататга.
Тоглуулах товчийг дарж, үйл явдлууд он цагийн дарааллаар хэрхэн өрнөснийг ажигла.
МЭӨ 221
Цинь улс Хятадыг нэгтгэв
Цинь Ши Хуанди дайтаж байсан улсуудыг нэгтгэж, төвлөрсөн эзэнт гүрэн байгуулсан.
МЭӨ 209
Хүннү гүрэн хүчирхэгжив
МЭӨ 130 (ойролцоогоор)
Торгоны зам нээгдэв
93
Сяньби улс Хүннүг сольв
📌 Дүгнэлт
Хүннү гүрэн бол Монгол нутгийн төрт ёсны эхлэл. Тэдний зохион байгуулалт, улс төрийн уламжлал хожмын Түрэг, Уйгур, эцэст нь Их Монгол улсад дамжин очсон.
Өөрийгөө шалгах
Хичээлийн тестийг өгч мэдлэгээ бататга.
Холбогдох тоглоом
Тоглож байж сурах нь илүү удаан санагддаг.
Дуусгаснаар ахиц болон XP-д тооцогдоно.