Үндсэн агуулга руу шилжих

6-Р АНГИ • 7-Р ХИЧЭЭЛ

Эртний Монгол нутаг

Хадны зургаас хүрэл зэвсэг хүртэл

← Эртний дэлхийн түүх

🎯 Суралцах зорилго

  • Монгол нутгийн эртний дурсгалуудыг нэрлэх
  • Буган хөшөө, хиргисүүрийн ач холбогдлыг тайлбарлах
  • Нүүдлийн мал аж ахуй үүссэн шалтгааныг тодорхойлох

Чулуун зэвсгийн дурсгал

Монгол орны нутгаас олон арван мянган жилийн настай чулуун зэвсгийн дурсгал олдсон. Ховдын Цэнхэрийн агуйн хадны зураг, Баянхонгорын Цагаан агуй, Дорноговийн Их найман, Орхоны хөндийн олдворууд үүнд орно.

Эдгээр нь Монгол нутаг хүн төрөлхтний эртний нүүдлийн зам дээр орших, ан амьтан, ус, бэлчээрээр баялаг газар байсныг харуулна.

Хүрэл зэвсгийн үе — буган хөшөө ба хиргисүүр

МЭӨ II мянган жилийн үеэс Монгол нутагт хүрэл зэвсэг дэлгэрсэн. Энэ үеийн хамгийн алдартай дурсгал бол буган хөшөө, хиргисүүр юм.

Буган хөшөө нь босоо чулуун дээр нисэн буй буга, зэвсэг, бүсийг сийлсэн дурсгал. Хиргисүүр нь чулуугаар босгосон дугуй ба дөрвөлжин хэлбэрийн оршуулга, тахилгын байгууламж.

Эдгээр нь тухайн үед нэлээд том хүн хүчийг зохион байгуулах чадвартай, тодорхой шатлалтай нийгэм байсныг илтгэдэг — олон тонн чулуу зөөж босгохын тулд удирдлага, хамтын хөдөлмөр шаардлагатай.

Нүүдлийн аж ахуй үүсэх нөхцөл

  1. 1

    Байгаль орчин

    Хуурай, хүйтэн уур амьсгал, өргөн уудам хээр тал — тариаланд хязгаарлагдмал.

  2. 2

    Мал гаршуулах

    Хонь, ямаа, үхэр, адуу, тэмээ — таван хошуу мал бүрдсэн.

  3. 3

    Морь унах

    Морийг унаа болгосон нь хөдөлгөөн, харилцаа, цэргийн хүчийг эрс өөрчилсөн.

  4. 4

    Нүүдлийн соёл

    Гэр, эсгий, тээврийн хэрэгсэл, улирлын нүүдлийн журам бүрэлдсэн.

Эх сурвалж дээр ажиллах

Ноён уулын Хүннүгийн булшны олдвор

Археологийн эх сурвалжМЭӨ I – МЭ I зуун

Булшнаас хятад торго, грек-бактрийн хээтэй эдлэл, мөнгөн эдлэл, ноосон хивс зэрэг олдсон.

❓ Монгол нутгийн булшнаас Газар дундын тэнгисийн хээтэй эдлэл олдсон нь юуг харуулж байна вэ?

Хүннү нар зөвхөн мал маллаж байсан тусгаарлагдсан ард түмэн биш, Торгоны замын алс холын худалдаанд идэвхтэй оролцож байсныг гэрчилнэ. Археологийн эх сурвалж нь бичигт үлдээгүй харилцааг илрүүлж чаддаг.

🔬 Хичээлийн лаборатори

Таамагла → Турш → Шалга. Уншсанаа энд бататга.

⭐ 0

Асуулт 1 / 2

Монгол нутгаас олдсон эртний хадны зургийн алдартай дурсгал аль нь вэ?

📌 Дүгнэлт

Монгол нутагт хүн эрт дээр үеэс амьдарч, байгальдаа тохирсон нүүдлийн мал аж ахуйг бий болгосон. Энэхүү суурин дээр удалгүй анхны төрт улс — Хүннү үүснэ.

Өөрийгөө шалгах

Хичээлийн тестийг өгч мэдлэгээ бататга.

Дуусгаснаар ахиц болон XP-д тооцогдоно.