🎯 Суралцах зорилго
- Түүх гэдэг ойлголтыг тодорхойлох
- Түүхч хүний ажлын үе шатыг нэрлэх
- Түүхийг судлахын ач холбогдлыг жишээгээр тайлбарлах
Түүх гэж юу вэ?
Түүх бол хүн төрөлхтний өнгөрсөн үеийг судалдаг шинжлэх ухаан юм. Гэхдээ түүх нь зүгээр нэг «хуучин үлгэр» биш. Түүхч хүн өнгөрсний тухай зөвхөн сонссоноороо бичдэггүй — тэрээр баримт, эх сурвалж дээр тулгуурлан ажилладаг.
Жишээ нь: «Их Монгол улс 1206 онд байгуулагдсан» гэсэн өгүүлбэр яагаад үнэн бэ? Учир нь «Монголын нууц товчоо» болон бусад олон эх сурвалжид энэ тухай бичигдсэн, тэдгээрийг судлаачид харьцуулан шалгасан байдаг.
Түүх нь хоёр талтай. Нэг талаас энэ бол өнгөрсөнд болсон бодит үйл явдал. Нөгөө талаас энэ бол тэр үйл явдлын тухай бидний бичсэн, ярьсан мэдлэг. Хоёр дахь нь цаг хугацаа өнгөрөх тусам, шинэ олдвор гарах тусам өөрчлөгдөж, баяжиж байдаг.
Гол ойлголтууд
- Түүх
- Хүн төрөлхтний өнгөрсөн үйл явдлыг эх сурвалжид тулгуурлан судалдаг шинжлэх ухаан.
- Түүхч
- Эх сурвалж цуглуулж, шалгаж, тайлбарлан өнгөрсөнг сэргээн тогтоодог судлаач.
- Он тоолол
- Үйл явдлыг цаг хугацааны дарааллаар байрлуулах систем. Бид МЭӨ ба МЭ гэж хуваадаг.
- Зуун
- 100 жилийн хугацаа. 1206 он нь XIII зуунд багтана (1201–1300).
Түүхчийн ажлын 4 алхам
- 1
1. Асуулт тавих
«Хүннү нар яагаад хүчирхэгжсэн бэ?» гэх мэт тодорхой асуулт дэвшүүлнэ.
- 2
2. Эх сурвалж цуглуулах
Бичиг баримт, археологийн олдвор, гэрэл зураг, аман яриаг олж цуглуулна.
- 3
3. Шүүн шалгах
Хэн, хэзээ, ямар зорилгоор үлдээсэн бэ? Өөр эх сурвалжтай тулгаж шалгана.
- 4
4. Дүгнэлт бичих
Баримтад тулгуурлан хариултаа боловсруулж, шинэ баримт гарвал засварлана.
Бодох асуулт
«Хэрэв бид өнгөрсөнөө мэдэхгүй бол, өнөөдөр яагаад ийм байгаагаа ойлгож чадахгүй.»
Түүхийг яагаад судлах вэ?
Нэгдүгээрт, түүх бидний хэн болохыг тайлбарладаг. Монгол хэл, бичиг, зан заншил, төрт ёс — эдгээр нь бүгд түүхэн замналын үр дүн.
Хоёрдугаарт, түүх бодох чадвар зааж өгдөг. Эх сурвалж уншиж, «энэ хэн бичсэн бэ, яагаад ингэж бичсэн бэ?» гэж асуух нь орчин үед мэдээлэл шүүх чадвартай шууд холбоотой.
Гуравдугаарт, түүх өөр өөр ард түмэн, соёлыг ойлгоход тусалдаг. Дэлхийн түүхийг мэдэх нь бусдыг хүндэтгэж сурах эхлэл юм.
🔬 Хичээлийн лаборатори
Таамагла → Турш → Шалга. Уншсанаа энд бататга.
Асуулт 1 / 3
Түүх гэдэг нь юуг судалдаг шинжлэх ухаан вэ?
📌 Дүгнэлт
Түүх бол цээжлэх огноонуудын жагсаалт биш, харин эх сурвалж дээр тулгуурлан өнгөрсөнг сэргээн тогтоодог судалгааны ажил юм. Дараагийн хичээлээр эх сурвалж гэж юу болохыг нарийвчлан үзнэ.
Өөрийгөө шалгах
Хичээлийн тестийг өгч мэдлэгээ бататга.
Холбогдох тоглоом
Тоглож байж сурах нь илүү удаан санагддаг.
Дуусгаснаар ахиц болон XP-д тооцогдоно.