🧑Эртний хүмүүс

Археологи, антропологийн судалгаагаар орчин үеийн хүн (Homo sapiens) Африк тивд ойролцоогоор 300 мянган жилийн өмнө үүссэн гэж үздэг. Тэндээс аажмаар Ази, Европ, дараа нь Америк, Австрали руу тархсан.

Энэ мэдлэг хаанаас гарав? Яс, гавлын ясны олдвор, чулуун багаж, сүүлийн үед ДНХ-ийн судалгаа зэрэг олон төрлийн баримтыг харьцуулснаар. Шинэ олдвор гарах бүр он цагийн тооцоо тодорхой хэмжээгээр өөрчлөгддөг.

Хүнийг бусад амьтнаас ялгах гол зүйл бол багаж хийх чадвар. Хурц ирмэгтэй чулуу нь мах хэрчих, арьс боловсруулах, мод цоолох боломж олгосон.

Гал ашиглаж эхэлсэн нь бас том эргэлт байв. Гал нь халуун дулааныг өгч, махыг болгож идэх боломжтой болгосон (энэ нь хоол боловсруулах, тархи хөгжихөд эерэг нөлөөтэй байсан гэж үздэг), мөн махчин амьтнаас хамгаалсан. Түүнээс гадна гал тойрсон цуглаан нь хэл яриа, хамтын амьдралыг хөгжүүлсэн.

Монгол орны нутгаас чулуун зэвсгийн үеийн олон дурсгал олдсон. Ховд аймгийн Цэнхэрийн агуйн хадны зураг, Баянхонгорын Цагаан агуй, Орхон, Туул голын хөндийн олдворууд нь энэ нутагт хүн маш эрт үеэс амьдарч байсныг гэрчилдэг.

Хадны зурагт буга, бух, тэмээ зэрэг амьтдыг дүрсэлсэн байдаг. Энэ нь тухайн үеийн байгаль, ан амьтан ямар байсныг ч хэлж өгдөг — урлагийн дурсгал нэгэн зэрэг байгаль орчны эх сурвалж болдог.