Үндсэн агуулга руу шилжих

11-Р АНГИ • 4-Р ХИЧЭЭЛ

Соёл ба шашны түүх

Бичиг үсэг, урлаг, итгэл үнэмшил

← Гүнзгийрүүлсэн түүх

🎯 Суралцах зорилго

  • Монголд хэрэглэгдэж байсан бичгүүдийг нэрлэх
  • Шашны олон талт байдлыг тайлбарлах
  • Соёлын өвийг хамгаалах ач холбогдлыг үнэлэх

Монголд хэрэглэгдсэн бичгүүд

  1. 1

    Түрэг бичиг

    VI–IX зуун. Орхоны бичээс.

  2. 2

    Уйгуржин монгол бичиг

    XIII зуунаас. Их Монгол улсын албан бичиг.

  3. 3

    Дөрвөлжин бичиг

    1269. Пагва ламын зохиосон, Юань улсын албан бичиг.

  4. 4

    Соёмбо ба тод үсэг

    XVII зуун. Занабазар, Зая бандида.

  5. 5

    Кирилл бичиг

    1940-өөд оноос өнөөг хүртэл.

Шашны олон талт байдал

Монголын нутагт бөө мөргөл, тэнгэрийн шүтлэг эртнээс оршиж ирсэн. Их Монгол улсын үед бурхны шашин, лалын шашин, христосын нестор урсгал зэрэг олон шашин зэрэгцэн орших бодлого баримталсан.

XVI зуунаас бурхны шашин давамгайлсан. 1930-аад онд шашныг хүчээр хязгаарлаж, хийд сүйтгэсэн. 1990 оноос шашны эрх чөлөө сэргэж, өнөөдөр Үндсэн хуулиар шашин шүтэх, эс шүтэх эрх баталгаажсан.

Соёлын өв

Монголын соёлын өвд урт дуу, морин хуур, хөөмий, эсгий ширмэл, гэр барих ур ухаан, Наадам зэрэг багтдаг. Эдгээрийн олонх нь ЮНЕСКО-гийн соёлын биет бус өвийн жагсаалтад бүртгэгдсэн.

Соёлын өвийг хамгаалах нь зөвхөн өнгөрсөнг хадгалах биш — тухайн ард түмний өвөрмөц мэдлэг, ур ухааныг ирээдүйд дамжуулах ажил юм.

Эх сурвалж

Саган сэцэн «Эрдэнийн товч»

Бичгийн эх сурвалж1662

Монголын хаадын угийн бичиг, бурхны шашин дэлгэрсэн түүхийг өгүүлдэг XVII зууны шастир.

❓ XVII зуунд бичигдсэн энэ зохиол XIII зууны үйл явдлыг хэр найдвартай өгүүлж чадах вэ?

400 жилийн зайтай бичигдсэн тул шууд гэрч биш — хожмын үеийн шашны үзэл, улс төрийн нөхцөл байдал тусгагдсан байдаг. Иймд анхдагч ба хоёрдогч эх сурвалжийг ялгах нь чухал.

Аман уламжлал — домог, үлгэр, ааль ёс

Аман эх сурвалжолон зуун

Газар нутгийн нэрийн домог, өвөг дээдсийн ой тогтоол, ерөөл магтаал зэрэг үеэс үед аман ярианаар дамжсан мэдээлэл.

❓ Аман эх сурвалжийг түүхийн судалгаанд яаж ашиглах вэ?

Аман уламжлал нь бичигт үлдээгүй ард түмний ой санамж, үнэт зүйлийг хадгалдаг. Гэхдээ үеэс үед дамжихдаа өөрчлөгддөг тул археологи, бичгийн сурвалжтай тулгаж баталгаажуулна.

🔬 Хичээлийн лаборатори

Таамагла → Турш → Шалга. Уншсанаа энд бататга.

⭐ 0

Асуулт 1 / 1

Дөрвөлжин бичгийг хэн зохиосон бэ?

📌 Дүгнэлт

Монголын соёл нь олон бичиг үсэг, олон шашин, баялаг аман болон биет бус өвөөр тодорхойлогддог. Энэ олон талт байдал нь өөрөө түүхэн харилцааны үр дүн юм.

Өөрийгөө шалгах

Хичээлийн тестийг өгч мэдлэгээ бататга.

Дуусгаснаар ахиц болон XP-д тооцогдоно.