🎯 Суралцах зорилго
- Эх сурвалжийн шинжилгээний бүтцийг хэрэглэх
- Зохиогчийн байр суурийг тодорхойлох
- Бүрэн бүтэцтэй хариулт бичих
Хариултын бүтэц
Эх сурвалжийн даалгаварт хариулахдаа дараах бүтцийг ашигла:
1. Тодорхойлолт — Энэ ямар төрлийн эх сурвалж вэ? Хэн, хэзээ бүтээсэн бэ?2. Агуулга — Юуны тухай өгүүлж байна вэ? Гол санааг 1–2 өгүүлбэрээр.3. Нөхцөл байдал — Тухайн үед юу болж байсан бэ? Мэдлэгээ холбо.4. Байр суурь — Зохиогч ямар зорилготой байсан бэ? Ямар өнцгөөс бичсэн бэ?5. Үнэлгээ — Энэ эх сурвалж хэр найдвартай вэ? Юуг мэдэхэд тусалж, юуг мэдэхэд хангалтгүй вэ?
Дадлага хийх эх сурвалжууд
Дээрх 5 алхмын дагуу эдгээр эх сурвалж дээр бичгээр дадлага хий.
Монголын нууц товчоо
Бичгийн эх сурвалж1240 (ойролцоогоор)Тэмүүжиний бага нас, аав нь хордуулагдсан, ээж Өэлүн эх хүүхдүүдээ ганцаараа өсгөсөн зэрэг үйл явдлыг дэлгэрэнгүй өгүүлдэг. Зохиогч нь тодорхойгүй боловч ордны хүрээний хүн байсан гэж үздэг.
❓ Энэ эх сурвалж Чингис хааныг зөвхөн магтан дуулж байна уу, эсвэл сул талыг нь ч бичсэн үү? Яагаад ийм байж болох вэ?
«Нууц товчоо» нь ордны дотоод хэрэглээний зохиол байсан тул бусад магтаал зохиолоос ялгаатай нь бэрхшээл, алдаа, гэр бүлийн зөрчлийг ч дурддаг. Гэхдээ энэ нь алтан ургийн эрх мэдлийг зөвтгөх зорилготой байсныг санах хэрэгтэй — эх сурвалж бүр өөрийн өнцөгтэй.
Орхоны бичээс (Күлтегиний хөшөө)
Дурсгал732Хөшөөнд Түрэгийн язгууртан Күлтегиний гавьяа, түрэг түмний нэгдэл, харь улсын нөлөөнд автахаас сэрэмжлүүлсэн үг сийлэгдсэн байдаг.
❓ Хөшөөг хэн, ямар зорилгоор босгосон бэ? Түүнд бичсэн «сэрэмжлүүлэг» юуг илэрхийлж байна вэ?
Энэ бол нүүдэлчдийн өөрсдийн бичгээр үлдээсэн ховор эх сурвалж. Захирагч гэр бүл өөрсдийн эрх мэдлийг батжуулах, ард түмнээ нэгтгэх улс төрийн зорилготой байсан. Иймд баримт ба суртал ухуулгыг ялгаж унших нь чухал.
Марко Пологийн аяллын тэмдэглэл
Бичгийн эх сурвалж1298 (ойролцоогоор)Хубилай хааны ордон, цаасан мөнгө, өртөөний тогтолцоо, Ханбалик хотын баялгийг гайхан бичсэн.
❓ Марко Полог зарим түүхч эргэлздэг. Эх сурвалжийн үнэн зөвийг хэрхэн шалгах вэ?
Бусад бие даасан эх сурвалжтай тулгах (хятад, перс сурвалж), археологийн олдвортой харьцуулах, зохиогчийн зорилго, уншигчаа тооцох — эдгээр нь эх сурвалж шүүмжлэлийн үндсэн арга.
1911 оны тусгаар тогтнолын тунхаг
Баримт бичиг1911Монголчууд Чин улсаас салж, өөрийн төрийг сэргээх тухай албан ёсны мэдэгдэл.
❓ Тунхагт ямар үндэслэлээр тусгаар тогтнолоо зөвтгөж байна вэ?
Тухайн үеийн эрх зүйн үндэслэл нь Чин улстай байгуулсан харилцаа тухайн гүрэнтэй хамт дуусгавар болсон гэсэн логикт тулгуурладаг. Албан ёсны баримт бичиг нь тухайн үеийн улс төрийн үндэслэлийг шууд харуулна.
Халхын голын дайны гэрэл зураг
Гэрэл зураг1939Байлдааны талбар, танк, морьт цэрэг, эмнэлгийн ажилтнуудыг харуулсан фронтын гэрэл зургууд.
❓ Дайны үеийн гэрэл зургийг эх сурвалж болгон ашиглахад юун дээр болгоомжлох вэ?
Дайны үеийн гэрэл зураг ихэвчлэн суртал ухуулгын зорилгоор сонгогдож, найруулагдсан байдаг. Хэн, юуны тулд авсныг тодруулах нь чухал.
🔬 Хичээлийн лаборатори
Таамагла → Турш → Шалга. Уншсанаа энд бататга.
Асуулт 1 / 1
Эх сурвалжийн шинжилгээнд «зохиогчийн байр суурь»-ийг тодорхойлох нь юуг илрүүлдэг вэ?
📌 Дүгнэлт
Эх сурвалжийн шинжилгээ бол цээжилсэн мэдлэгээ хэрэглэх чадварыг шалгадаг даалгавар. Бүтэцтэй хариулах дадал нь оноог мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлдэг.
Дуусгаснаар ахиц болон XP-д тооцогдоно.